Anasayfa › Teknik SEO
Teknik Seo
Teknik SEO, duvarın görünmeyen yanıyla uğraşır: sitenizi gezen botların ayrılması, sunucu taşınırken yaşanan geçiş, sayfanın ne anlattığını arama motoruna bildiren veri işaretleri ve yurt dışından açan ziyaretçinin beklediği süre.
Teknik SEO Sitenizi Gezen Botları Neden Birbirinden Ayırır?
Yeşilli’de kiraz yetiştiren bir üreticinin sipariş sitesinde dün gece yarısından sonra, birkaç dakika içinde yüzlerce sayfa açılmış. O saatte kimse kiraz ısmarlamaz; sitenin ziyaretçi sayacı da geceyi boş gösteriyor. Sayfaları açan bir insan değil, bottur: siteleri kendi kendine gezen bir yazılım. Teknik SEO bu gezginleri birbirinden ayırır, çünkü kapıya hepsi aynı niyetle gelmez.
Gelenleri dört kümeye ayırabiliriz. İlki arama motorlarının kendi botlarıdır; sayfalarınızı okurlar, sonuçlarda görünmeniz onlara bağlıdır. İkincisi, başkasının yazısını ya da fiyatını toplayıp kendi sitesine taşıyan araçların botlarıdır. Üçüncüsü, yapay zekâ araçlarının sayfaları okuyan botlarıdır. Dördüncüsü, sitenin içeriğini değiştirdiğiniz bölümün giriş sayfasına gelir; kullanıcı adı ile şifre dener, biri tutana kadar da yorulmaz.
Bunların çoğunu ziyaretçi sayacında göremezsiniz. Sayaç genellikle ziyaretçinin tarayıcısında, yani sayfaları açtığı programda çalışan küçük bir koda dayanır; botların çoğu o kodu çalıştırmaz, sayılmadan geçer. Görüldükleri yer sunucunun ziyaret kayıtlarıdır. Sunucu, sitenizi yayında tutan bilgisayardır ve kendisinden istenen her sayfa için bir satır yazar: saat, isteğin geldiği adres, istenen sayfa, gelenin kendine verdiği ad.
Her birinin bedeli başkadır. Sunucu, bota da insana da aynı emeği harcar; sayfaları ardı ardına isteyen bir yazılım, kiraladığınız dar bir sunucu paketinin gücünü tüketir ve o sırada gelen gerçek müşteri bekler. İçerik toplayan bot, emek verdiğiniz ürün yazısını başka bir sitede karşınıza çıkarır. Şifre deneyen botun bedeli ise güvenliktir: denemelerden biri bir gün tutabilir.
Sitenin kökünde duran robots.txt dosyası, botlara hangi bölümlere girmemelerini söyleyen kısa bir nottur; ama yalnızca ricadır, ona ancak terbiyeli olanlar uyar. Yapay zekâ araçlarının botları bu konuda birbirine benzemez: kimi uyduğunu açıklar, kimi uymayabilir. Geri kalanı güvenlik duvarında, yani sitenin önündeki süzgeçte ya da sunucuyu kiraladığınız barındırma firmasının panelinde sınırlanır. Giriş sayfası, deneme sayısı kısıtlanarak ayrıca korunur.
Asıl tehlike, kapıyı yanlış gelene kapatmaktır: bot kendine istediği adı verebilir, aceleyle yazılmış bir kural da gerçek arama motorunu dışarıda bırakabilir. Teknik SEO bu yüzden engellemeden önce doğrular; büyük arama motorları, botlarının hangi adreslerden geldiğini sınamanın yolunu yayımlar. Biz işe çekülle başlarız: ucuna ağırlık asılmış, duvarın eğrisini ele veren iple. Onu sitenize dışarıdan tutarız; ücret de şifre de istenmez.
Site Başka Bir Sunucuya Taşınırken Neden Kimine Eski, Kimine Yeni Hâli Açılır?
Kızıltepe’de tarım makinesi satan bir bayi, sitesini cuma akşamı yeni bir sunucuya taşıtır. Cumartesi sabahı kendi telefonunda yenilenmiş anasayfayı görür; dükkândaki bilgisayarda ise kardeşi hâlâ eski fiyat listesine bakmaktadır. İkisi de aynı adresi yazmıştır ve ikisinin ekranı da doğrudur. O saatlerde site iki yerde birden yaşar; kimin hangisine varacağını ne bayi belirler ne de siteyi taşıyan kişi.
Nedeni, alan adınızın, yani sitenizin internetteki adının kayıtlarındadır. Her sunucunun bir numarası vardır; kayıtlar “bu ad şu numarada oturur” der. Taşınma günü yapılan iş, o satırdaki numarayı değiştirmektir. Ne var ki telefonlar ve bilgisayarlar numarayı her seferinde kaynağından sormaz; internet sağlayıcıların tuttuğu adres defterlerine bakar. Bu defterler de kendilerini aynı anda değil, her biri kendi saatinde yeniler.
Her kayıtta bir süre de yazar: “bu bilgiyi şu kadar sakla, sonra yeniden sor.” Süresi dolmamış defter eski numarayı söylemeyi sürdürür. Bu yüzden saatlerce, bazen ertesi güne de sarkarak, ziyaretçilerin bir bölümü eski sunucuya, bir bölümü yenisine varır. Eski sunucu kapatılmadıysa çalışır; gelen siparişi alır, formu kabul eder. Ancak o kopyaya artık kimse bakmıyordur.
Ters giden üç şey sık görülür. Birincisi, eski kopyada kalan sipariş ya da form mesajıdır; müşteri cevap bekler, siz mesajı hiç görmezsiniz. İkincisi e-postadır: alan adının kayıtları mektupların nereye teslim edileceğini de söyler ve taşınırken bu satırlar unutulursa posta sessizce durur. Üçüncüsü, bağlantıyı şifreleyen güvenlik sertifikasıdır; yeni sunucuda henüz hazır değilse tarayıcı ziyaretçiyi bir uyarıyla karşılar.
Çaresi hazırlıktır. Taşınmadan günler önce kayıttaki saklama süresi kısaltılır; böylece defterler yeni numarayı daha çabuk öğrenir. Yeni sunucu, adres ona çevrilmeden önce geçici bir adresten denenir: her sayfa yerinde mi, formdan yazılan mesaj kutuya düşüyor mu, sipariş adımları açılıyor mu? Taşınma için sessiz saatler seçilir; o saatlerde sipariş alımı ve içerik değişikliği dondurulur, ziyaretçiye kısa bir not gösterilir.
Eski sunucu taşınmanın ertesi günü kapatılmaz; birkaç gün ayakta tutulur ve geç kalan bir sipariş ya da mesaj düşmüş mü diye içine bakılır. Arama motoru sayfaları aynı adreslerde ve hatasız bulursa taşınma sıralamanıza çoğu zaman dokunmaz. Teknik SEO taş listesinde, yani onayınız alınmadan başlanmayan aylık işler arasında, taşınmanın adımları sırasıyla yazılır; ardından çekül yeniden tutulur, ilkiyle karşılaştırılır.
Yapılandırılmış Veri Nedir, Arama Sonucundaki Satırınıza Ne Ekler?
Kargo şubesinde paketi tezgâha bıraktığınızda önünüze bir form konur: gönderen, alıcı, adres, telefon, içindeki eşya. Görevli mektup okumaz; hangi kutuya ne yazıldığına bakar ve paketi yola çıkarır. Yapılandırılmış veri, bir sayfa için doldurulmuş böyle bir formdur. Sayfanın kodunda durur, ziyaretçi onu görmez; arama motoruna sayfadaki şeylerin ne olduğunu, tahmine yer bırakmadan, kutu kutu söyler.
Formun kutuları keyfî değildir; arama motorlarının üzerinde anlaştığı ortak bir sözlükten gelir. Bir konak otel için “konaklama işletmesi, adresi şu, kapısı şu saatlerde açık” denir. Bir kalıp bıttım sabunu için “ürün, fiyatı şu, stokta var” yazılır. Bir sorunun cevabı, bir atölye gününün tarihi de aynı sözlükle işaretlenir. Sözcükler sabit olduğu için farklı arama motorları aynı kutuyu aynı anlamda okuyabilir.
Karşılığında arama sonucundaki satırınıza küçük ekler gelebilir: yorum yıldızları, fiyat, çalışma saati, çıplak adresin yerine sayfanın sitedeki yolu. “Gelebilir” diyoruz, çünkü göstermek de göstermemek de arama motorunun elindedir. Formu eksiksiz doldurmak bu ekleri hak olarak kazandırmaz; bugün görünen ek yarın görünmeyebilir, hangi türlerin gösterileceği de zamanla değişir. Kimse size bu konuda söz veremez; verebileceği tek şey, formun doğru doldurulmasıdır.
Formun bir kuralı vardır: sayfada açıkça görünen şeyi yinelemelidir, fazlasını değil. Sayfada yazmayan bir fiyatı, kimsenin okuyamadığı yorumlardan çıkarılmış bir puanı ya da kendi kendinize verdiğiniz yıldızları koda yazmak yanıltma sayılır. Arama motorları bunu fark ettiğinde o sitenin eklerini göstermeyi bırakabilir. Sınaması basittir: ziyaretçi sayfaya bakıp aynı bilgiyi kendisi bulabiliyor mu? Bulamıyorsa o kutu boş kalır.
Yanlışlar gözle aranmaz. Google’ın bunun için ücretsiz bir sınama aracı vardır: sayfanın adresi yapıştırılır, araç kodda okuduğu kutuları, eksikleri ve hataları tek tek sıralar. Önce sitede zaten ne olduğuna bakılır. Siteyi çalıştıran yazılımların birçoğu bu formun bir bölümünü kendiliğinden doldurur; üstüne bir eklenti, yani yazılıma takılan ek bir program kurulursa aynı kutu iki ayrı değerle iki kez yazılabilir.
Bu form dışarıdan okunabildiği için ücretsiz çekülün konusudur. Kodda yazan telefon ile sayfada görünen telefon birbirini tutmuyorsa bu bir oynak taştır, yani yerinde durmayan bir parçadır. Yanına üç not düşeriz: taş duvarın neresinde, üstünde neyi yerinden ediyor, hangi ayın listesine yazılacak? Teknik SEO burada çoğu zaman yeni kutu eklemekle değil, yanlış doldurulmuş olanı düzeltmekle işe başlar.
Yurt Dışından Açan Bir Ziyaretçi Sitenizi Neden Daha Geç Görür?
Mardin merkezde bıttım sabunu yapan bir atölyenin sahibi, sitesini tezgâhın yanındaki bilgisayarda açar; sayfa göz açıp kapayana kadar gelir. Aynı dakikada, başka bir kıtada yaşayan bir müşterisi de aynı sayfayı açmıştır ve sabun fotoğraflarının sırayla belirmesini beklemektedir. İkisi de aynı siteye bakar, aynı kalıpları görmek ister. Aralarındaki fark sitede değil, sayfanın sunucudan ekrana varana dek aştığı yoldadır.
Bir sayfa tek parça hâlinde gelmez. Tarayıcı önce sunucuya bağlanır, sonra sayfayı ister; ardından her fotoğraf ve düzeni tarif eden her stil dosyası için yeniden sorar. Her soru ile cevabı bir gidiş dönüştür ve yol uzadıkça her gidiş dönüş biraz daha sürer. Güvenli bağlantının kurulması bile birkaç gidiş dönüş ister. Onlarca dosya çağıran bir sayfada bu küçük beklemeler birikir.
Bu gecikmeyi en çok yurt dışındaki alıcı ve misafir duyar: taş ocağından numune isteyecek mimar, konukevine gelmeden önce odalara bakan aile, telkâri bir kolyeyi başka bir ülkeden ısmarlayan müşteri. Onlar sizi tanımaz; ellerinde yalnızca ağır ağır dolan bir ekran vardır. Sayfa geç geldiğinde bunu yola yormazlar, işletmenin ihmaline yorarlar. Yakındaki ziyaretçi ise aynı sayfada hiçbir gecikme görmez.
Bunun için kurulan düzene içerik dağıtım ağı denir. Ağ, sitenizdeki fotoğrafların ve stil dosyalarının birer kopyasını pek çok ülkedeki bilgisayarlarda hazır tutar; ziyaretçi bu dosyaları sizin sunucunuzdan değil, kendisine yakın olandan alır. Yol kısalır, gidiş dönüşler çabuklaşır. Sitenizin adresi, görünüşü ve içeriği değişmez; değişen yalnızca dosyaların hangi bilgisayardan yola çıktığıdır. Kimi barındırma firmaları bu düzeni paketin içinde sunar.
Bu ağın iyileştiremediği iki şey vardır. Sayfayı geç hazırlayan yavaş bir sunucu, ilk cevabı yakındakine de uzaktakine de geç verir; kopyalar bunu örtemez. Boyutu küçültülmemiş fotoğraflarla yüklü bir sayfa da nereden gelirse gelsin ağırdır. Sunucunun kendisi ise asıl müşterilerinize yakın durmalıdır: alıcılarınızın çoğu bu ülkedeyse sunucu da burada ya da yakınında olur, uzaktakine dosyaları ağ taşır.
Tahmin yürütmek yerine denemek gerekir: ücretsiz hız araçlarının birçoğu, sayfanın hangi ülkeden açılacağını seçmenize izin verir. Ziyaretçisinin tamamı Mardin ilinde olan bir sitede bu iş teknik SEO taş listesinin başında yer almaz; önce alttaki oynak taşlar yerine oturtulur. Sitenizin adresini bize bir satırla yazın; ücretsiz çekülü biz tutalım. Gördüklerimizi duvarın sırasıyla, alttan üste doğru yazıp göndeririz.
Yapay zekâ araçlarının botlarını siteme almak istemiyorum; onları kapatırsam Google’daki yerim de etkilenir mi?
Arama için gelen bot ile yapay zekâ araçlarının botları çoğu zaman ayrı adlar taşır; yalnızca ikincileri adıyla kapatmak aramadaki yerinize genellikle dokunmaz. Tehlike, hepsini birden kapatan tek satırdadır. Kural yazılmadan önce hangi adın kime ait olduğu, sahibinin kendi açıklamasından okunur. Bu rica da yalnızca uyanları durdurur; uymayanı güvenlik duvarı sınırlar.
Sitemi başka bir firmaya taşıtacağım ama e-posta kutularım eski yerinde kalsın istiyorum; bu mümkün mü?
Mümkündür. Alan adınızın kayıtlarında sitenin satırı ile postanın satırları ayrıdır; taşınırken yalnızca sitenin satırındaki numara değiştirilir, postanınkilere dokunulmaz. İşe başlamadan önce bütün kayıtların bir dökümü alınır. Kayıtların tutulduğu yer de değişecekse satırların hepsi yeni yere eksiksiz aktarılır; unutulan tek satır postayı durdurabilir. Taşınmanın ardından kendinize bir deneme mektubu gönderin.
Sitem hazır bir satış yazılımıyla kurulu ve yapılandırılmış veriyi yazılım kendisi ekliyor; bana yapacak bir iş kalıyor mu?
Kalıyor, çünkü yazılım kutuları sizin panele girdiğiniz bilgiyle doldurur. Fiyatı boş bırakılmış ürün, hep “stokta” görünen kalem ya da ayarlarda unutulmuş eski adres koda da öyle geçer. Bir ürün sayfanızı Google’ın ücretsiz sınama aracına verin, okunanları ekranda gördüklerinizle karşılaştırın. Eksikler ikinci bir eklentiyle değil, paneldeki boş alanlar doldurularak tamamlanır.
Müşterilerimin hepsi Mardin ilinde yaşıyor; içerik dağıtım ağı kurdurursam boşa emek harcamış olur muyum?
Boşa sayılmaz, ama ilk iş de değildir. Sunucunuz bu ülkede ya da yakınındaysa yakındaki ziyaretçi için yol zaten kısadır; ağın kazandıracağı süre küçük kalır. Önce sunucunun ilk cevabı ne kadar çabuk verdiğine ve fotoğrafların ağırlığına bakılır, çünkü gecikme genellikle oradadır. Barındırma paketinizde bu ağ hazır geliyorsa açık kalabilir; yalnızca onun için ayrıca uğraşmaya değmez.